Szybki rozwój internetu, upowszechnienie dostępu do sieci całkowicie odmieniło handel w Polsce i na świecie. W szybkim tempie zaczęły powstawać sklepy internetowe, znacznie tańsze w utrzymaniu od tradycyjnych placówek, a przy tym często znacznie efektywniejsze. Niektóre sklepy nie wytrzymały narastającej konkurencji, inne rozwinęły się i zaczęły dobrze prosperować, przynosząc swoim właścicielom ogromne zyski. Co o tym zadecydowało? Na pewno najważniejszy jest dobry pomysł, dobrze dobrane oprogramowanie sklepu, oprócz tego jego organizacja, sposób promocji.

W artykule zajmiemy się aspektem technicznym funkcjonowania sklepu, czyli jego oprogramowaniem. Jest ono niezbędne do prowadzenia działalności handlowej w internecie, jest także, w wielu przypadkach, najbardziej znaczącym kosztem przy zakładaniu działalności e-commerce. Najbardziej znaczącym, ale nie jedynym. Dochodzą do tego koszty rejestracji domeny internetowej, wykupu serwera i wiele innych, pomniejszych kosztów, które nie są jednak przedmiotem tych rozważań.

Często osoby, które dostrzegą w internecie możliwość stosunkowo łatwego zarobku twierdzą, że założenie sklepu internetowego to inwestycja kilkuset złotych w gotówce. Nie chciałbym tutaj podważać prawdziwości tych słów, ponieważ faktycznie założyć sklep można dysponując kwotą kilkuset złotych. Jak to zrobić? Można ściągnąć gotowe, a przy tym darmowe, oprogramowanie sklepu internetowego, poświęcić chwilę na zapoznanie się z prowizoryczną instrukcją obsługi, zainstalować je, wprowadzić produkty i właściwie gotowe.

Podstawową zaletą takiego rozwiązania jest to, że jest ono właściwie bezpłatne (pomijam koszty wykupienia serwera, chociaż miejsce na serwerze również można dostać nieodpłatnie). Dlatego na taką formę rozpoczęcia działalności handlowej w internecie decyduje się wiele osób i firm. Czasem nie zdają sobie sprawy z tego, jak wielki popełniają błąd. Może nie w każdym przypadku takie podejście nie jest zbyt fortunnym rozwiązaniem, ale o tym za chwilę.

Sklep internetowy, tak jak wszystkie inne strony www, powinien być atrakcyjny, przejrzysty i ergonomiczny. W przypadku darmowych rozwiązań jest z tym różnie… W naszych rozważaniach skupmy się może na OSCommerce, które w Polsce jest chyba najpopularniejszym z darmowych systemów e-commerce. Większość dużych sklepów posiada swoje oprogramowanie oparte na pewnych standardach, których łamanie raczej dobrze nie wpłynie na wielkość sprzedaży, a co za tym idzie, wysokość zysków. Chodzi tutaj głównie o rozmieszczenie poszczególnych elementów sklepu. W przypadku OSCommerce domyślne rozmieszczenie elementów nie do końca jest rozwiązaniem dobrym. Oczywiście, domyślne ustawienia można zmienić, ale tutaj ujawnia się nam kolejna wada ? to oprogramowanie jest stosunkowo trudne do modyfikacji. Osoba nie obeznana z programowaniem w języku PHP na pewno nie poradzi sobie z taką modyfikacją. Co więcej osoby takie nie poradzą sobie ze zmianą całego szablonu graficznego sklepu, który, w domyślnej przynajmniej wersji, nie jest zbyt atrakcyjny i przejrzysty. Jak więc sobie z tym poradzić? W takiej sytuacji przydałby się profesjonalista obeznany z systemem. Jednak nie będzie on pracował za darmo. Z doświadczenia wiem, że kwota, którą przyjdzie zapłacić człowiekowi, który naprawdę dobrze zmodyfikuje nasze oprogramowanie będzie porównywalna z tą, jaką przyszłoby zapłacić za dużo lepsze oprogramowanie, którego, przynajmniej w większości przypadków, nie trzeba byłoby modyfikować. W przypadku OSCommerce trzeba bowiem zmodyfikować właściwie wszystko ? nawigację, grafikę, rozmieszczenie elementów sklepu (rzeczy, które widzi zwykły użytkownik), ale także zabezpieczenia, sposób administracji całością (dodawanie produktów, obsługa zamówień) itd. W rezultacie wychodzi na to, że poważne myślenie o działalności handlowej w sieci i jednoczesny wybór OSCommerce ze względu na znikome koszty wzajemnie się wykluczają. Ktoś posądzi mnie zapewne o to, że przecież w internecie działa sporo sklepów opartych na OSCommerce i dobrze sobie radzą. Zgadza się, sklepy takie dobrze wyglądają, dobrze działają itd. - jednak w większości przypadków właściciele zainwestowali w takie sklepy spore środki, które właściwie wystarczyłyby na napisanie nowego sklepu lub zakup lepszego oprogramowania…

Na aukcjach internetowych można znaleźć oferty nastolatków, którzy, za niewielką opłatą, podejmą się instalacji, konfiguracji i modyfikacji OSCommerce. Kilka miesięcy temu zgłosił się do mnie klient, który skorzystał z takiej właśnie oferty. Zaczynał wtedy działalność handlową, więc bardzo zależało mu na niskich kosztach, co jest całkowicie zrozumiałe. Okazało się, że osoba sprzedająca swoje usługi na Allegro owszem, sklep zainstalowała, skonfigurowała i zmodyfikowała, ale konfiguracja polegała na wpisaniu kilku rzeczy (m. in. adresu e-mail, danych kontaktowych itp.) w panelu administracyjnym, natomiast modyfikacja polegała wyłącznie na zmianie nagłówka sklepu i kilku szczegółach graficznych. Kilka miesięcy sklep klienta opierał się właśnie na tym oprogramowaniu, jednak po jakimś czasie zdecydował się on na rozszerzenie sklepu o dodatkowe funkcje. W ten właśnie sposób nawiązaliśmy współpracę… Tydzień temu spotkaliśmy się. Przyznał mi się, że decydując się na tamtą ofertę zrobił błąd, który zresztą popełnia dużo właścicieli sklepów internetowych. Podsumowując naszą rozmowę powiedział: ?…chciałem za grosze mieć rozwiązanie, które będzie prawie wieczne… Bo człowiek na początku działalności myśli tylko o kosztach, a nie myśli o przyszłości. Dzisiaj byłbym skłonny dopłacić sporo pieniędzy za to, żeby oprogramowanie mojego sklepu już wtedy było takie, jak bym tego oczekiwał…?.

Te słowa powinny dać do myślenia. Sam, zakładając sklep internetowy TANIE-TUSZE.NET początkowo oparłem go OSCommerce ? w praktyce po około miesiącu funkcjonowania napisałem własne oprogramowanie sklepu. Dzisiaj, po ponad 1,5 roku działalności po raz drugi piszę oprogramowanie sklepu, ponieważ okazało się, że w poprzednia wersja nie zawierała funkcji, które w rozwiniętym sklepie są właściwie niezbędne ? nie będę tutaj wnikał w szczegóły popełnionych błędów, ponieważ na ten temat mógłbym napisać odrębny artykuł.

Podsumowaniem rozważań na temat darmowych systemów e-commerce powinny być zatem słowa: JEŻELI POWAŻNIE MYŚLISZ O SPRZEDAŻY W INTERNECIE, PRZYGOTUJ SIĘ NA WYDATEK CO NAJMNIEJ 1,5 TYSIĄCA ZŁOTYCH ? NAWET, JEŻELI PLANUJESZ WYKORZYSTAĆ DARMOWE OPROGRAMOWANIE SKLEPOWE (przecież za coś trzeba je porządnie zmodyfikować i dopracować…).

W zakresie systemów sprzedaży on-line istnieją również inne rozwiązania ? można zakupić gotowe oprogramowanie sklepu, wraz z jego instalacją na wybranym serwerze, domeną internetową, kilkoma szablonami graficznymi, wsparciem technicznym itd. Jest to rozwiązanie na pewno o niebo lepsze od darmowych sklepów internetowych. W praktyce jednak okazuje się, że nie dla każdego sklepu takie podejście do sprawy jest na pewno dobre. Przecież każdy sklep jest inny ? różnią się między sobą branżą, wielkością sprzedaży, liczbą produktów itd. Czasem gotowe rozwiązania ograniczają liczbę wprowadzanych kategorii produktów, a nawet samych produktów ? zdecydowanie odradzam zakup tego typu oprogramowania ? dobry sklep internetowy nie ma tego typu ograniczeń; niedługo może się okazać, że w swojej ofercie masz 10 tys., a nawet 100 tys. produktów, co, w przypadku prowadzenia sprzedaży przez internet, nie jest takie trudne.

Osobiście polecałbym rozwiązania ?szyte na miarę?. Firma, której zlecisz zaprojektowanie sklepu, na pewno dobrze wykona swoją pracę i dostosuje go doskonale do Twoich wymagań. Sprzedawcy autorskiego oprogramowania twierdzą, że oni też dostosowują sklepy do wymagań klienta, że ich oprogramowanie jest uniwersalne, nadaje się do wdrożenia w każdym sklepie. Nic bardziej mylnego… Pamiętasz reklamę ?jak coś jest do wszystkiego to jest do niczego?? Spotkałem się kiedyś z sytuacją, kiedy klient nie był zadowolony z gotowego oprogramowania, bo… miało ono za dużo funkcji… Projektanci takich szablonów (o ile mogę je tak nazwać) najczęściej zawierają w nich bardzo dużą liczbę funkcji, których większość sklepów i tak nie używa ? stąd miano ?uniwersalne?. W praktyce jednak mnogość funkcji przemawia czasem na niekorzyść takiego oprogramowania ? staje się ono niesamowicie skomplikowane w obsłudze, żeby dodać do sklepu produkt trzeba wypełnić dużo pól formularza, z których właściwie niewiele jest przydatnych w konkretnej akurat sytuacji. Oprogramowanie takie doskonale sprawdza się w sklepach wielobranżowych ? tutaj pisanie indywidualnego sklepu nie ma sensu, ponieważ jego koszt prawdopodobnie byłby sporo wyższy. W przypadku sklepu z szerokim asortymentem, gdzie każda grupa produktów posiada swoją specyfikę, oprogramowanie gotowe doskonale spełni swoją funkcję, ponieważ dostosuje się do każdej grupy produktów. Jednak w przypadku sklepów prowadzących sprzedaż produktów podobnych, mija się z celem kupno takiego oprogramowania. Sklep taki powinien być przede wszystkim szybki i wydajny, a taki będzie, jeżeli część funkcji będzie z góry określonych, bez potrzeby ich wprowadzania osobno dla każdego produktu czy grupy produktów. Nie warto w takich przypadkach inwestować w sklepy teoretycznie całkowicie dynamiczne, modyfikowalne itd. W niektórych przypadkach o wiele lepiej sprawdzą się rozwiązania częściowo statyczne ? ułatwią Ci znacznie pracę, skrócą czas obsługi itd. A przecież nie samą pracą człowiek żyje…

Podsumowując: nie ma rozwiązań całkowicie darmowych, jeżeli mają służyć do profesjonalnej sprzedaży. O rozwiązanie darmowe może pokusić się sklep, który ma 5 osób odwiedzających dziennie i 2 zamówienia w miesiącu; ma w miarę stały asortyment, ceny są w miarę stałe itp. Jednak dla sklepów, które chcą obsługiwać więcej zamówień, nawet takie teoretycznie darmowe oprogramowanie okaże się nie do końca pozbawione kosztów ? bowiem trzeba w nie będzie zainwestować, żeby dobrze spełniało swoją funkcję. Dla sklepów wielobranżowych najlepsze będą rozwiązania gotowe, tzw. uniwersalne ? oprogramowanie takie doskonale poradzi sobie z mnogością branż i sposobów przedstawiania produktów. Natomiast do sklepów posiadających asortyment raczej głęboki niż szeroki, zdecydowanie polecam zlecenie napisania własnego sklepu ?na miarę?, dostosowanego do indywidualnych potrzeb sklepu i wymagań branży, w której działają.